Cẩm nang kỹ thuật than 2026 cung cấp quy trình bảo trì máy móc hạng nặng và vận hành an toàn theo tiêu chuẩn mới, tập trung vào máy xúc, máy khoan, xe ben và quản lý VLNCN theo Thông tư 13/2018/TT-BCT. Năm 2026, Công ty CP Than Cọc Sáu (TC6) tiếp tục hiện đại hóa khai thác lộ thiên và siết chặt an toàn lao động, với huấn luyện định kỳ 6 tháng/lần và buộc huấn luyện lại nếu ngừng việc trên 1 năm.
Cẩm nang này là tài liệu thiết yếu cho kỹ sư và nhân viên bảo trì trong ngành than Việt Nam, đặc biệt sau khi TC6 hợp nhất với Than Đèo Nai. Việc tuân thủ các quy trình này không chỉ đảm bảo an toàn mà còn nâng cao năng suất khai thác sâu, theo VINACOMIN.
- Huấn luyện an toàn định kỳ 6 tháng/lần, buộc huấn luyện lại nếu ngừng việc trên 1 năm.
- Bảo trì máy móc tập trung vào hệ thống thủy lực, phanh và điện cho máy xúc, máy khoan, xe ben.
- Quản lý VLNCN phải tuân thủ Thông tư 13/2018/TT-BCT và 31/2020/TT-BCT, bao gồm đánh giá rủi ro và kế hoạch ứng cứu.
Contents
Bảo trì Máy móc Hạng Nặng trong Khai thác Than 2026: Quy Trình và Tiêu Chuẩn
Bảo trì máy móc hạng nặng là nền tảng của khai thác than an toàn và hiệu quả. Trong môi trường khắc nghiệt của mỏ lộ thiên, các máy xúc, máy khoan, xe ben phải được bảo dưỡng kỹ lưỡng để tránh hỏng hóc đột ngột, đảm bảo sản xuất liên tục.
Các hệ thống then chốt bao gồm thủy lực, phanh và điện, cùng hạ tầng phụ trợ như trạm bơm và đường vận chuyển. Theo cẩm nang kỹ thuật 2026, bảo dưỡng định kỳ không chỉ là khuyến nghị mà là yêu cầu bắt buộc từ TKV, với mục tiêu giảm 30% thời gian ngừng máy so với năm 2024.
Kiểm tra và bảo dưỡng hệ thống thủy lực, phanh và điện cho máy xúc, máy khoan, xe ben
- Hệ thống thủy lực: Kiểm tra rò rỉ ống dẫn, áp suất hệ thống, chất lượng dầu thủy lực. Cần thay thế linh kiện mòn hàng tháng để tránh mất áp lực trong khi vận hành.
-
Hệ thống phanh: Kiểm tra đĩa phanh, cơ cấu phanh, hiệu quả phanh.
Phanh là thiết bị an toàn quan trọng, phải kiểm tra hàng ngày trước khi vận hành, đặc biệt trên đường dốc.
- Hệ thống điện: Kiểm tra dây cáp, cảm biến, đèn tín hiệu và hệ thống khởi động. Môi trường ẩm ướt và bụi than làm tăng nguy cơ chập điện, cần vệ sinh và bảo dưỡng chống ẩm hàng tuần.
- Hạ tầng phụ trợ: Bảo dưỡng định kỳ hệ thống điện, trạm bơm, và đường vận chuyển. Hệ thống này đảm bảo hoạt động liên tục trong thời tiết khắc nghiệt, tránh ngập úng hoặc đứt nguồn.
Việc bảo trì định kỳ các hệ thống này là bắt buộc để giảm thiểu thời gian ngừng máy và tai nạn.
Theo kinh nghiệm từ CTCP Than Cọc Sáu, bảo dưỡng chủ động giúp kéo dài tuổi thọ thiết bị đến 30%. Để hiểu sâu hơn về các phương pháp bảo trì máy móc công trình trong môi trường khắc nghiệt, bạn có thể tham khảo hướng dẫn bảo trì máy móc công trình chi tiết. Các kỹ thuật chống ăn mòn cho hệ thống thủy lực cũng được đề cập trong kỹ thuật chống ăn mòn máy móc trong ngành khai khoáng.
Tối ưu hóa thông số khai thác và bảo dưỡng hạ tầng: chiều cao tầng, rộng mặt tầng, đai vận chuyển
| Thông số tối ưu | Ảnh hưởng đến an toàn | Ảnh hưởng đến năng suất | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Chiều cao tầng | Quá cao: nguy cơ sạt lở, đá văng. Quá thấp: khó khai thác. | Tối ưu hóa chiều cao tầng giúp cân bằng giữa khối lượng khai thác và rủi ro. | Cần điều chỉnh theo đặc điểm địa chất, thường từ 2-5m. |
| Chiều rộng mặt tầng | Quá hẹp: máy móc khó maneuver, nguy cơ trượt. Quá rộng: không ổn định. | Mặt tầng rộng phù hợp giúp máy móc vận hành trơn tru, tăng tốc độ khai thác. | Phụ thuộc vào loại máy và độ dốc địa hình. |
| Đai vận chuyển | Hư hỏng đai gây đứt đoạn vận chuyển, nguy hiểm cho công nhân. | Đai chạy êm, ít hỏng hóc giúp liên tục cung cấp than. | Bảo dưỡng định kỳ: kiểm tra căng đai, thay thế mòn. |
Việc tối ưu các thông số này đòi hỏi kinh nghiệm và công nghệ.
Sử dụng đầu đập thủy lực giúp phá vỡ đất đá chính xác hơn, từ đó tối ưu chiều cao tầng. Chuyển đổi số với hệ thống giám sát tự động cho phép điều chỉnh các thông số theo thời gian thực, nâng cao an toàn và năng suất.
Để cập nhật các tiêu chuẩn kỹ thuật mới nhất, kỹ sư nên tham khảo tài liệu kỹ thuật ngành than 2026. Bảo dưỡng định kỳ hạ tầng như đường vận chuyển còn được đề cập trong hướng dẫn bảo trì thiết bị than toàn diện.
Làm Thế Nào để Đảm Bảo An Toàn Lao động và Quản Lý Vật Liệu Nổ Công Nghiệp?
An toàn lao động và quản lý VLNCN là hai yếu tố sống còn trong khai thác than. Các quy trình phải tuân thủ nghiêm ngặt Thông tư 13/2018/TT-BCT và sửa đổi tại 31/2020/TT-BCT, với đánh giá rủi ro và kế hoạch ứng cứu bắt buộc.
Theo báo cáo của TKV năm 2025, 60% sự cố nghiêm trọng tại các mỏ than liên quan đến nổ mìn và bảo trì máy móc không đúng quy trình. Do đó, cẩm nang kỹ thuật 2026 nhấn mạnh việc đào tạo và kiểm tra chặt chẽ.
Quản lý VLNCN theo Thông tư 13/2018/TT-BCT và 31/2020/TT-BCT: đánh giá rủi ro và kế hoạch ứng cứu
Quản lý VLNCN theo Thông tư 13/2018/TT-BCT và 31/2020/TT-BCT yêu cầu xây dựng đánh giá rủi ro chi tiết cho mọi hoạt động nổ mìn. Quy trình này bao gồm: xác định mối nguy (như cháy nổ, bụi, đá văng), đánh giá mức độ rủi ro, và áp dụng biện pháp kiểm soát. Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp phải nêu rõ đường thoát hiểm, vị trí trạm y tế, cách liên lạc, và phân công nhiệm vụ cho từng cá nhân.
CTCP Than Cọc Sáu (TC6) phải tuân thủ tuyệt đối các quy định này, với thanh tra định kỳ từ TKV. Không có đánh giá rủi ro, hoạt động nổ mìn bị đình chỉ ngay lập tức.
An toàn nổ mìn: kiểm tra tầng công tác, biện pháp chống bụi và chống đá văng
- Kiểm tra tầng công tác: Trước mỗi lần nổ, phải kiểm tra độ ổn định của đá, khả năng chứa đá văng, và khoảng cách an toàn. Sử dụng máy đo địa chấn nếu cần.
-
Biện pháp chống bụi: Xịt nước trước và sau nổ, lắp đặt hệ thống hút bụi tại vị trí khoan, sử dụng vật liệu chống bụi.
Nồng độ bụi phải dưới ngưỡng cho phép theo quy định.
- Biện pháp chống đá văng: Lắp lưới chắn đá, thiết lập khu vực cấm, cảnh báo bằng cờ và âm thanh. Khoảng cách an toàn tối thiểu là 300m cho nổ hầm.
- Cấp chứng chỉ an toàn VLNCN: Mọi người lao động tham gia nổ mìn phải được huấn luyện và cấp chứng chỉ, với kiến thức về quy trình, ứng cứu, và sử dụng VLNCN.
Kinh nghiệm từ các mỏ than Việt Nam, đặc biệt là TC6 và Than Đèo Nai sau hợp nhất, cho thấy việc tuân thủ các bước này giảm 40% số vụ tai nạn liên quan đến nổ mìn trong năm 2025.
Các biện pháp này cần được kết hợp với kỹ thuật bảo dưỡng máy mỏ trong môi trường bụi để kiểm soát bụi toàn diện. Đồng thời, trong môi trường độ ẩm cao, cần áp dụng các biện pháp bảo trì chống ăn mòn cho thiết bị điện và thủy lực.
Huấn luyện an toàn định kỳ: yêu cầu 6 tháng/lần và điều kiện huấn luyện lại sau ngừng việc >1 năm
| Loại huấn luyện | Tần suất | Nội dung chính | Đối tượng áp dụng |
|---|---|---|---|
| Huấn luyện định kỳ | 6 tháng/lần | Cập nhật quy trình mới, thực hành kỹ năng, kiểm tra hiểu biết an toàn. | Tất cả nhân viên tham gia khai thác, vận hành máy móc, và xử lý VLNCN. |
| Huấn luyện lại | Khi ngừng việc >1 năm | Nhấn mạnh kỹ năng mới, ôn tập quy trình, đánh giá năng lực trước khi trở lại công trường. | Nhân viên nghỉ việc dài hơn 1 năm, kể cả chuyển đổi vị trí. |
Yêu cầu huấn luyện lại sau ngừng việc trên 1 năm nhằm đảm bảo kỹ năng an toàn không suy giảm. Theo TC6, những nhân viên nghỉ việc dài thường quên các thủ tục then chốt, làm tăng rủi ro.
Huấn luyện định kỳ 6 tháng giúp cập nhật các quy định mới từ TKV và thay đổi công nghệ. Chương trình huấn luyện kết hợp lý thuyết 30% và thực hành 70% tại mỏ, với bài kiểm tra bắt buộc sau mỗi khóa. Đây là một phần của hệ thống bảo trì thiết bị than toàn diện mà các công ty than lớn áp dụng.
Điều bất ngờ là quy định huấn luyện lại sau khi ngừng việc trên 1 năm, vốn được xem là khắt khe, thực tế đã giúp giảm 25% số vụ sự cố tại các mỏ của TC6 trong năm 2025. Hành động cụ thể ngay hôm nay: Rà soát lịch sử huấn luyện của toàn bộ nhân viên và lập kế hoạch huấn luyện lại cho những ai đã nghỉ việc hơn 1 năm trước tháng 6/2026, ưu tiên các vị trí xử lý VLNCN và vận hành máy móc hạng nặng. Để xem chi tiết về các giải pháp bảo trì máy móc khắc nghiệt toàn diện, bạn có thể tham khảo thêm giải pháp bảo trì máy móc khắc nghiệt từ VINACOMIN.
