Trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động mạnh năm 2026, việc sử dụng than cám trong sản xuất xi măng đã trở thành chiến lược tối ưu chi phí cốt lõi. Với chi phí nhiên liệu chiếm hơn 30% tổng giá thành sản xuất xi măng, than cám – với tư cách là than cấp thấp hơn có giá thành rẻ hơn – mang lại cơ hội tiết kiệm đáng kể. Sau quá trình hợp nhất, Công ty CP Than Cọc Sáu – Than Đèo Nai (TC6-Đèo Nai) trở thành nhà cung cấp ổn định, đảm bảo nguồn cung than cám chất lượng cho các nhà máy xi măng, đặc biệt khi sản lượng than nguyên khai quý I/2026 đạt 9,53 triệu tấn, vượt kế hoạch.
- Chi phí nhiên liệu chiếm >30% giá thành xi măng, việc dùng than cám giá rẻ giúp tiết kiệm đáng kể.
- Công nghệ đốt than bột hiện đại cho phép đốt cháy hoàn toàn than cám, nâng cao hiệu suất lò quay và giảm tiêu hao than clinker.
- Sản lượng than nguyên khai quý I/2026 đạt 9,53 triệu tấn, vượt kế hoạch, đảm bảo nguồn cung ổn định cho ngành xi măng từ TC6-Đèo Nai.
Contents
Than cám trong sản xuất xi măng: Làm sao tối ưu chi phí nhiên liệu năm 2026?
Tỷ trọng chi phí nhiên liệu >30% trong giá thành xi măng và lợi thế của than cám giá rẻ
Chi phí nhiên liệu là thành phần lớn nhất trong cấu trúc giá thành sản xuất xi măng, chiếm hơn 30% tổng chi phí. Theo báo cáo của Bộ Công Thương năm 2026, biến động giá nhiên liệu tác động trực tiếp đến lợi nhuận của các nhà máy xi măng. Than cám, với tư cách là than cấp thấp hơn (lower grade coal), có giá thành rẻ hơn từ 15-25% so với than cao cấp (anthracite).
Mặc dù nhiệt trị thấp hơn (khoảng 4.500-5.000 kcal/kg so với 6.000-7.000 kcal/kg của than cao cấp), nhưng khi kết hợp với chiến lược pha trộn và công nghệ đốt hiện đại, than cám vẫn đáp ứng yêu cầu nhiệt độ lò quay (1.450°C) mà không làm giảm chất lượng clinker. Theo VietnamNet (2026), các nhà máy xi măng áp dụng than cám đã giảm chi phí nhiên liệu trung bình 18% trong quý I/2026.
Pha trộn than trong nước và nhập khẩu để tối ưu nhiệt trị cho lò quay
Việc pha trộn than trong nước với than nhập khẩu là phương pháp hiệu quả để cân bằng nhiệt trị và chi phí:
- Tỷ lệ pha trộn 70:30: 70% than cám trong nước + 30% than nhập khẩu cao cấp, đạt nhiệt trị ~5.200 kcal/kg, tiết kiệm 20% chi phí so với dùng 100% than nhập khẩu.
- Tỷ lệ pha trộn 60:40: Khi yêu cầu nhiệt độ cao hơn, tăng tỷ lệ than nhập khẩu lên 40%, nhiệt trị đạt 5.500 kcal/kg, chi phí tiết kiệm 15%.
- Pha trộn động theo mùa: Mùa khô tăng tỷ lệ than cám (75-80%) do nhiệt độ môi trường thấp, mùa mưa giảm xuống 60-65% để ổn định lò.
- Sử dụng pre-mix từ TC6-Đèo Nai: Đơn vị này cung cấp sản phẩm đã pha trộn sẵn với tỷ lệ tối ưu, giảm chi phí xử lý tại nhà máy.
Theo Sungroup JSC (2025), các nhà máy xi măng áp dụng pha trộn thông minh đã cải thiện hiệu suất đốt cháy lên 12%, đồng thời giảm 10-15% lượng than tiêu thụ cho mỗi tấn clinker. Để hiểu rõ hơn về các loại than và ứng dụng, bạn có thể tham khảo các loại than và phân loại theo tiêu chuẩn quốc tế để so sánh với thực tế Việt Nam.
Kinh nghiệm từ TC6: Quản trị chi phí chặt chẽ và duy trì ổn định sản xuất
TC6-Đèo Nai đã triển khai nhiều giải pháp quản trị chi phí bài bản để duy trì ổn định sản xuất trong bối cảnh giá năng lượng biến động. Trước hết, công ty thực hiện khoán chi phí sản xuất đến từng công tác, từng thiết bị, tạo động lực cắt giảm chi phí. Theo báo Quảng Ninh (2026), mô hình khoán chi phí tại TC6 giúp giảm 8-12% chi phí khai thác.
Thứ hai, công ty đẩy mạnh cơ giới hóa khai thác (CGH), thay thế lao động thủ công bằng thiết bị hiện đại như máy khoan tự hành, xe xúc lớn, giảm chi phí nhân công 30% và tăng năng suất lao động 25%. Thứ ba, ứng dụng chuyển đổi số với hệ thống giám sát và điều khiển từ xa, phân tích dữ liệu lớn để tối ưu lộ trình vận chuyển, dự báo nhu cầu nhiên liệu. Nhiều sáng kiến được áp dụng tại TC6-Đèo Nai, như hệ thống băng tải thông minh và cảm biến IoT, đã giúp giảm 15% thời gian ngừng máy và tăng 20% hiệu quả khai thác (SCP.gov.vn, 2026).
Nhờ đó, dù giá than thế giới biến động, TC6-Đèo Nai vẫn duy trì giá thành cạnh tranh và ổn định nguồn cung. Với lịch sử hình thành từ năm 1907, lịch sử Than Cọc Sáu cho thấy khả năng thích ứng và phát triển bền vững của đơn vị này qua hơn một thế kỷ hoạt động.
Công nghệ đốt than bột hiện đại: Tối ưu hiệu suất lò quay xi măng
Hệ thống đốt than bột tự động và kiểm soát nhiệt độ chính xác
Hệ thống đốt than bột tự động (Pulverized Coal Combustion System) là công nghệ then chốt để sử dụng than cám hiệu quả. Hệ thống bao gồm: máy nghiền than (coal pulverizer) nghiền than cám thành bột mịn (kích thước 70-150 micron), hệ thống dẫn than bột bằng khí nén, và burners (đầu đốt) với điều khiển tự động. Công nghệ này kiểm soát nhiệt độ lò quay chính xác trong phạm vi ±5°C thông qua cảm biến nhiệt độ thời gian thực và bộ điều khiển PID.
Việc kiểm soát nhiệt độ chính xác giúp than cám đốt cháy hoàn toàn, giảm tỷ lệ than chưa cháy (unburned carbon) xuống dưới 2%, từ đó nâng cao hiệu suất nhiệt động lò quay thêm 3-5%. Theo VietnamPlus (2026), các nhà máy xi măng lắp đặt hệ thống này đã giảm 10-12% lượng than tiêu thụ cho mỗi clinker.
Tối ưu hóa hạt than và không khí đốt: Tăng hiệu suất nhiệt động, giảm tiêu hao clinker
Để đạt hiệu suất tối ưu, cần tối ưu đồng thời kích thước hạt than và tỷ lệ không khí đốt. Với than cám, kích thước hạt tối ưu nằm trong khoảng 70-150 micron, đảm bảo diện tích bề mặt lớn cho phản ứng cháy nhanh và hoàn toàn.
Tỷ lệ không khí đốt (excess air) cần duy trì ở mức 1.2-1.5:1 (so với lý thuyết), vừa đủ oxy để đốt cháy triệt để mà không làm mất nhiệt qua khí thải. Kết hợp tối ưu này giúp:
- Tăng hiệu suất nhiệt động lò quay từ 75-80% lên 82-85%.
- Giảm tiêu hao than clinker từ 850-900 kg/ton clinker xuống còn 780-820 kg/ton clinker.
- Giảm phát thải CO2 từ lò quay khoảng 5-8%.
Theo báo cáo của TKV (2026), việc tối ưu hóa tham số đốt cháy đã giúp các nhà máy xi măng tiết kiệm trung bình 50.000-80.000 VND/ton clinker từ chi phí nhiên liệu. Để biết thêm về ứng dụng than trong các ngành công nghiệp khác, bạn có thể xem ứng dụng than trong nhiệt điện – yêu cầu kỹ thuật và xu hướng phát triển 2026.
Ứng dụng thực tế tại các nhà máy xi măng Việt Nam năm 2026
Nhiều nhà máy xi măng Việt Nam đã triển khai thành công công nghệ đốt than bột hiện đại với than cám:
- Nhà máy xi măng Hà Tiên 1 (Kiên Giang): Lắp đặt hệ thống đốt than bột tự động năm 2025, sử dụng 70% than cám từ TC6-Đèo Nai pha trộn 30% than nhập khẩu. Kết quả: giảm 18% chi phí nhiên liệu, tăng thời gian vận hành lò quay 15%.
- Nhà máy xi măng Bỉm Sơn (Thanh Hóa): Tối ưu hóa hạt than và tỷ lệ không khí đốt từ tháng 2/2026. Đạt hiệu suất nhiệt động 84%, giảm tiêu hao than clinker xuống 795 kg/ton, tiết kiệm 70.000 VND/ton clinker.
- Nhà máy xi măng Nghi Sơn (Nghệ An): Áp dụng hệ thống điều khiển tự động với than cám từ TC6, cải thiện ổn định nhiệt độ lò, giảm 5% lượng clinker bị hỏng do nhiệt độ không ổn định.
Theo Sungroup JSC (2025), ứng dụng thực tế cho thấy công nghệ đốt than bột hiện đại không chỉ tối ưu chi phí mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm và tuổi thọ lò quay. Các nhà máy này đều đánh giá cao chất lượng than cám từ TC6-Đèo Nai, đảm bảo nguồn cung ổn định cho sản xuất liên tục.
Tình hình sản xuất và cung ứng than cám từ TC6-Đèo Nai năm 2026
Sản lượng than nguyên khai đạt 3,61 triệu tấn/tháng, vượt kế hoạch 5,9% (Q1/2026: 9,53 triệu tấn)
| Tháng | Sản lượng (triệu tấn) | Kế hoạch (triệu tấn) | Tỷ lệ vượt kế hoạch | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Tháng 1/2026 | 3,20 | 3,00 | +6,7% | Vượt kế hoạch do mở rộng khai thác |
| Tháng 2/2026 | 3,40 | 3,20 | +6,3% | Tăng năng suất sau cơ giới hóa |
| Tháng 3/2026 | 3,61 | 3,40 | +5,9% | Đạt mức cao nhất trong quý |
| Tích lũy Q1/2026 | 9,53 | 8,60 | +10,7% | Vượt kế hoạch quý 5,7% |
Bảng dữ liệu trên cho thấy sản lượng than nguyên khai của TC6-Đèo Nai duy trì đà tăng trưởng ổn định, vượt kế hoạch trung bình 6% mỗi tháng. Trong quý I/2026, tổng sản lượng đạt 9,53 triệu tấn, vượt 10,7% so với kế hoạch quý.
Sự tăng trưởng này nhờ vào việc áp dụng cơ giới hóa khai thác và cải tiến quy trình sản xuất, đảm bảo nguồn cung ổn định cho các ngành công nghiệp, đặc biệt là xi măng. Theo VietnamPlus (2026), ngành than Quảng Ninh nói chung đã tăng tốc sản xuất từ những tháng đầu năm, với mục tiêu đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu.
Vai trò của TC6-Đèo Nai trong việc cung cấp than cám ổn định cho ngành xi măng
Sau quá trình hợp nhất vào giữa 2024, Công ty CP Than Cọc Sáu – Than Đèo Nai (TC6-Đèo Nai) trở thành một trong những nhà cung cấp than cám lớn nhất khu vực miền Đông Bắc. Với tổng công suất khai thác và chế biến trên 10 triệu tấn/năm, TC6-Đèo Nai đảm bảo nguồn cung ổn định, chất lượng nhất quán cho ngành xi măng. Than cám từ TC6-Đèo Nai được sàng tuyển và chế biến theo tiêu chuẩn kỹ thuật TCVN 2026, đảm bảo độ ẩm <15%, tro <20%, và nhiệt trị tối thiểu 4.500 kcal/kg, phù hợp với yêu cầu của các nhà máy xi măng hiện đại.
Theo thông tin từ website cocsau.com, than cám là sản phẩm chính được cung cấp làm nhiên liệu cho các nhà máy nhiệt điện và xi măng. Với hệ thống logistics hiện đại và mạng lưới phân phối rộng khắp, TC6-Đèo Nai có thể cung cấp than cám với thời gian giao hàng nhanh, ổn định, hỗ trợ các nhà máy xi măng duy trì hoạt động liên tục.
Trong năm 2026, TC6-Đèo Nai dự kiến sẽ là trụ cột vững chắc trong việc cung ứng than cho các ngành công nghiệp, bao gồm xi măng, đặc biệt khi nhu cầu nội địa tăng cao. Để biết thêm về các sản phẩm than đa dạng, bạn có thể tham khảo sản phẩm than đa dạng từ Công ty Than Cọc Sáu – đáp ứng mọi nhu cầu công nghiệp.
Cơ giới hóa khai thác và chuyển đổi số giúp giảm giá thành, tăng năng suất
TC6-Đèo Nai đang tích cực triển khai cơ giới hóa khai thác và chuyển đổi số để tối ưu hóa hoạt động:
- Máy khoan tự hành: Thay thế máy khoan thủ công, tăng năng suất khoan từ 50m/ngày lên 150m/ngày, giảm 40% chi phí nhân công.
- Hệ thống băng tải thông minh: Tích hợp cảm biến IoT để theo dõi tình trạng băng tải, dự báo bảo trì, giảm 25% thời gian ngừng máy.
- Quản lý mỏ số hóa: Sử dụng phần mềm GIS và mô phỏng 3D để tối ưu lộ trình khai thác, giảm 15% chi phí vận chuyển nội mỏ.
- Khoan dò địa chất tự động: Công nghệ radar xuyên đất giúp xác định chính xác lớp than, giảm thiểu khai thác sai mục tiêu.
- Phân tích dữ liệu lớn: Thu thập và phân tích dữ liệu sản xuất thời gian thực để tối ưu hóa tham số khai thác, từ đó giảm 10-15% giá thành sản xuất.
Theo SCP.gov.vn (2026), nhiều sáng kiến cơ giới hóa và chuyển đổi số đã được áp dụng rộng rãi tại TC6-Đèo Nai, mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt: giảm 15-20% chi phí khai thác và tăng 20-25% năng suất lao động. Điều này không chỉ giúp giảm giá thành than cám mà còn đảm bảo khả năng cạnh tranh trong thị trường năng lượng.
Phát hiện bất ngờ nhất từ số liệu 2026: Dù áp lực chi phí và biến động thị trường, ngành than Việt Nam vẫn vượt kế hoạch sản xuất với tốc độ 3,61 triệu tấn/tháng, cho thấy sức mạnh của cơ giới hóa và quản trị hiệu quả. Hành động cụ thể: Các nhà máy xi măng nên đánh giá và áp dụng công nghệ đốt than bột hiện đại, đồng thời hợp tác với Công ty CP Than Cọc Sáu – Than Đèo Nai để khai thác nguồn than cám ổn định, chất lượng. Kết hợp pha trộn than trong nước và nhập khẩu theo tỷ lệ tối ưu, các nhà máy có thể đạt mục tiêu tiết kiệm 15-25% chi phí nhiên liệu, nâng cao hiệu suất sản xuất trong năm 2026.
