Năm 2026, tại các mỏ than lộ thiên sâu -300m như Than Cọc Sáu, an toàn vận chuyển than đất và than cục phụ thuộc vào 3 yếu tố then chốt: quy trình vận tải ô tô nghiêm ngặt, trang bị bảo hộ lao động (BHLĐ) cá nhân đầy đủ, và kế hoạch phòng chống mưa bão chủ động. Việc này đảm bảo sản xuất liên tục mà vẫn bảo vệ người lao động và thiết bị, đặc biệt khi khai thác ở độ sâu -300m – mức sâu nhất trong các đơn vị sản xuất than lộ thiên của Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV). Theo Bộ Công Thương, các quy định an toàn lao động than trong khai thác khoáng sản năm 2026 được siết chặt hơn, yêu cầu doanh nghiệp như Vinacomin và các đơn vị thành viên phải tuân thủ nghiêm ngặt.
- Quy trình kiểm soát chặt: Từ bốc xếp (tải trọng, che chắn) đến lộ trình di chuyển trên đường mỏ, mọi xe vận tải phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình, đặc biệt tại khu vực khai thác sâu -300m.
- BHLĐ cá nhân không thể thiếu: Mỗi nhân viên vận hành, bốc xếp phải được trang bị đầy đủ 5 loại thiết bị: mũ, quần áo, giày/ủng, khẩu trang/kính, găng tay bảo hộ chuyên dụng.
- Chủ động trước mùa mưa bão: Lập kế hoạch PCTT&TKCN, gia cố tầng thải và kiểm tra hệ thống thoát nước trước mỗi mùa mưa là bắt buộc để ngăn ngừa sạt lở và ngập úng.
Contents
Quy trình vận chuyển than an toàn trên đường mỏ
Vận chuyển than trên đường mỏ là khâu quan trọng, nơi xảy ra nhiều rủi ro tai nạn giao thông và rơi vãi vật liệu. Tại Công ty CP Than Cọc Sáu (TC6) năm 2026, quy trình được thiết kế chặt chẽ để đảm bảo an toàn tuyệt đối, nhất là khi khai thác ở mức sâu -300m.
Kiểm soát bốc xếp và tải trọng xe vận tải
Trước khi xe rời hiện trường bốc xếp, cần tuân thủ các quy định nghiêm ngặt sau:
- Tải trọng tối đa: Xe ô tô vận chuyển than cục và than đất phải tuân thủ tải trọng được quy định kỹ thuật, không được vượt quá. Quá tải làm tăng nguy cơ mất kiểm soát, đặc biệt trên đường dốc và trong điều kiện thời tiết xấu.
- Kỹ thuật bốc xếp: Than không được chất vượt quá mạn xe. Phải sử dụng phương tiện bốc xếp phù hợp (máy xúc, cần cẩu) để đảm bảo an toàn và không gây rơi vãi trong quá trình di chuyển.
- Che chắn kỹ lưỡng: Xe phải được che kín bằng tấm che hoặc bạt chắc chắn khi vận chuyển than cục và than đất. Mục đích là ngăn ngừa rơi vãi than trên đường mỏ và đường công vụ, gây nguy hiểm cho các xe khác và người đi bộ.
- Kiểm tra trước khi di chuyển: Tài xế phải kiểm tra tình trạng xe, hệ thống phanh, đèn tín hiệu, và độ căng của bạt che trước khi khởi hành.
Tuân thủ lộ trình và kiểm tra an toàn xe trước khi chạy
Sau khi bốc xếp xong, xe phải thực hiện các bước kiểm tra sau:
Xe vận tải chỉ được phép đi theo lộ trình đã được quy định và đánh dấu rõ ràng trên bản đồ đường mỏ. Việc lạc vào khu vực khai thác đang hoạt động, đặc biệt khu vực xuống sâu -300m, có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng do nguy cơ sạt lở, va chạm với thiết bị khai thác.
Tại các khu vực khai thác sâu, đội ngũ quản lý phải rà soát biện pháp thi công và kiểm tra kỹ thuật an toàn (phanh, đèn, hệ thống thông gió nếu cần) trước mỗi chuyến. Công ty Than Cọc Sáu áp dụng chính sách xử lý nghiêm: nếu xe vận chuyển than, bã sàng đi không đúng lộ trình, đổ than không đúng nơi quy định, đơn vị sẽ nhận được thông báo và bị xử phạt theo quy định — Công ty Cổ phần Than Đèo Nai – Cọc Sáu – TKV.
An toàn giao thông nội bộ và tương tác với thiết bị khác
Môi trường đường mỏ là nơi giao thông phức tạp với nhiều phương tiện lớn (máy xúc, máy đào, xe tải) hoạt động cùng lúc. Các quy tắc an toàn giao thông nội bộ bao gồm:
- Ưu tiên làn đường và giới hạn tốc độ: Tại các khu vực mỏ, phải tuân thủ quy định về làn đường ưu tiên và giới hạn tốc độ an toàn, thường không vượt quá 20-30 km/h trong khu vực khai thác.
- Giao tiếp tín hiệu rõ ràng: Tài xế và người chỉ huy tại hiện trường phải sử dụng tín hiệu tay, đèn tín hiệu, còi để thông báo hành động (dừng, tiến, lùi). Khi làm việc ban đêm, tín hiệu phản quang trên quần áo và phương tiện là bắt buộc.
- Giữ khoảng cách an toàn: Xe vận tải phải giữ khoảng cách an toàn tối thiểu với máy xúc, máy đào và các thiết bị khai thác khác đang hoạt động. Khoảng cách này thường được quy định là ít nhất 20-30 mét, tùy theo quy mô thiết bị.
- Nhận diện khu vực nguy hiểm: Tài xế phải được huấn luyện nhận diện các khu vực có nguy cơ cao như mép bờ mỏ, khu vực nổ mìn, đường dốc trơn trượt, và luôn tuân thủ chỉ dẫn của người chỉ huy an toàn.
Trang bị bảo hộ lao động (BHLĐ) cho nhân viên vận tải than
Bảo hộ lao động là yếu tố sống còn trong môi trường khai thác than lộ thiên sâu. Nhân viên vận tải than phải được trang bị đầy đủ các thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) để chống lại các rủi ro như vật rơi, bụi than, trượt ngã, và va đập.
Bảng yêu cầu chi tiết 5 loại BHLĐ bắt buộc
Dưới đây là bảng so sánh yêu cầu kỹ thuật cho từng loại BHLĐ bắt buộc trong vận chuyển than năm 2026:
| Loại BHLĐ | Yêu cầu kỹ thuật | Rủi ro được kiểm soát |
|---|---|---|
| Mũ bảo hộ | Mũ nhựa chịu lực, có quai đeo chắc chắn, chịu được va đập từ độ cao, chống vật rơi (như đá, than cục) | Chấn thương đầu do vật rơi, va chạm với thiết bị |
| Quần áo bảo hộ | Chất liệu dày, thoáng khí, có dải phản quang đầy đủ (quan trọng khi làm việc ban đêm hoặc trong môi trường ít sáng) | Chống thấm bụi than, dầu mỡ; tăng khả năng nhìn thấy từ xa |
| Giày/Ủng bảo hộ | Giày/ủng mũi thép chống đâm xuyên, đế chống trượt, chịu được môi trường bùn đất và dầu mỡ, ủng cao cổ | Chống thương tích chân do vật sắc nhọn, trượt ngã trên mặt đường mỏ trơn trượt |
| Khẩu trang/Kính bảo hộ | Khẩu trang chống bụi than cấp cao (lọc tối thiểu 95% bụi), kính bảo hộ chống bụi, đất đá văng bắn, có lớp chống sương mù | Bệnh bụi phổi than, viêm phế quản; chấn thương mắt |
| Găng tay bảo hộ | Găng tay lao động độ bền cao, chống trầy xước, chống thấm dầu và hóa chất, tay dài che cổ tay | Chấn thương tay do cắt, trầy xước, tiếp xúc chất độc hại |
Tầm quan trọng của BHLĐ trong vận chuyển than cục và than đất
Mỗi loại BHLĐ đều phục vụ mục đích cụ thể và không thể thay thế:
- Mũ bảo hộ bảo vệ khỏi đá văng từ bờ mỏ, than cục rơi, hay va chạm với thiết bị.
- Giày/ủng mũi thép là “lá chắn” cho bộ phận dễ bị tổn thương nhất, chống đâm xuyên và trượt ngã.
- Khẩu trang chống bụi than quan trọng nhất cho sức khỏe lâu dài, ngăn ngừa bệnh bụi phổi than – một bệnh nghề nghiệp đặc thù được liệt kê trong Thông tư 60/2025/TT-BYT.
- Quần áo có dải phản quang giúp nhìn thấy từ xa trong môi trường mỏ ít sáng.
- Găng tay bảo hộ bảo vệ tay khỏi cắt, trầy xước, hóa chất.
BHLĐ không phải tùy chọn mà là yêu cầu bắt buộc theo Luật An toàn, vệ sinh lao động. Thiếu thiết bị nào cũng làm tăng đáng kể rủi ro.
Ứng phó với mùa mưa bão trong vận chuyển than
Mùa mưa bão là thời điểm nguy hiểm nhất cho hoạt động vận chuyển than tại mỏ lộ thiên. Nước mưa làm đường mỏ trơn trượt, tăng nguy cơ sạt lở bờ mỏ, và gây ngập úng. Công ty CP Than Cọc Sáu (TC6) đã phát triển các kế hoạch chủ động để ứng phó.
Kế hoạch phòng chống thiên tai và khẩn cấp (PCTT&TKCN) cho đội xe vận tải
Mỗi đội xe vận tải cần có kế hoạch PCTT&TKCN cụ thể:
- Gia cố tầng thải và đường mỏ trước mùa mưa: Kiểm tra và gia cố bãi thải, tầng khai thác, đường mỏ. Đảm bảo hệ thống mương thoát nước thông suốt.
- Kiểm tra kỹ thuật an toàn toàn bộ xe: Trước mỗi mùa mưa, tất cả xe phải được kiểm tra kỹ hệ thống phanh, điện, lốp, che chắn. Xe không đảm bảo phải ngừng hoạt động.
- Xác định điểm dừng an toàn và đường thoát hiểm: Lập bản đồ các điểm dừng an toàn và đường thoát hiểm thay thế.
- Phân bổ nhân sự trực 24/7: Thiết lập trực ban an toàn 24/7, có sẵn lực lượng xử lý sự cố. Giao ca trực tuyến giúp quản lý từ xa.
- Theo dõi dự báo thời tiết: Cập nhật dự báo và điều chỉnh lịch trình xe linh hoạt. Tránh vận chuyển khi có bão, mưa lớn.
Kết hợp công nghệ quan trắc và cảnh báo sớm
Than Cọc Sáu áp dụng radar quan trắc bờ mỏ:
- Phát hiện dịch động: Radar liên tục quét, phát hiện sự dịch chuyển nhỏ của bờ mỏ.
- Cảnh báo trượt lở trước 6 ngày: Dữ liệu radar dự đoán nguy cơ sạt lở với thời gian cảnh báo lên đến 6 ngày, cho phép tạm dừng vận chuyển tại các tuyến đường dưới mỏ nguy hiểm.
- Kết hợp dự báo thời tiết: Dữ liệu radar kết hợp với dự báo lượng mưa để đánh giá nguy cơ sạt lở.
Radar bổ sung, không thay thế kiểm tra thủ công.
Quản lý nước và đường mỏ trong và sau cơn mưa lớn
Sau cơn mưa lớn, công tác kiểm tra là bước không thể bỏ:
- Trong mưa: Hạn chế tải trọng, giảm tốc độ, tránh đoạn đường nguy cơ sạt lở. Dừng hoạt động nếu đường ngập.
- Sau mưa: Kiểm tra kỹ toàn bộ tuyến đường trước khi cho xe lưu thông, đặc biệt đoạn dốc, gần bờ mỏ, khu vực từng ngập. Hạn chế tải trọng xe trong vài giờ đầu sau mưa.
- Hệ thống thoát nước: Đảm bảo mương thoát nước thông suốt, không để nước đọng lâu. Hệ thống phải xử lý được lượng mưa lớn.
An toàn vận chuyển than không chỉ là tuân thủ quy trình, mà là sự kết hợp giữa “con người (BHLĐ đầy đủ)” và “công nghệ (radar cảnh báo sớm)”. Hãy lập tức rà soát checklist 5 loại BHLĐ cho đội xe của bạn và xem xét đầu tư hệ thống kiểm tra đường mỏ sau mưa, ngay cả khi chưa có radar. Đối với các đơn vị khai thác sâu -300m như Than Cọc Sáu, việc tuân thủ các quy trình này là yếu tố sống còn để duy trì sản xuất bền vững và bảo vệ người lao động.
Công ty CP Than Đèo Nai – Cọc Sáu – TKV, sau khi hợp nhất từ 1/7/2024, đã thiết lập các tiêu chuẩn an toàn đồng bộ trên toàn hệ thống, trở thành mô hình tham khảo cho ngành than Việt Nam năm 2026.
