Xử lý sự cố cháy nổ khai trường than lộ thiên năm 2026 bắt buộc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình 6 bước khẩn cấp theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP, bao gồm phát hiện ngay, báo động số 114, ngắt điện, sơ tán, chữa cháy tại chỗ và phối hợp lực lượng chuyên nghiệp. Tại Công ty CP Than Cọc Sáu (TC6), mọi hoạt động phải được quy định chi tiết trong Phương án chữa cháy Mẫu PC06, kèm theo chương trình tập huấn thường niên cho người lao động.
- Quy trình 6 bước khẩn cấp: Phát hiện → Báo động 114 → Ngắt điện/dừng máy → Sơ tán → Chữa cháy tại chỗ → Báo cáo và điều tra, thời gian phản ứng dưới 3 phút là bắt buộc.
- Thiết bị bắt buộc: Xe bồn tưới nước, máy bơm công suất lớn, bình chữa cháy bột/khí, cát/xẻng, hệ thống camera giám sát và áo phao cứu nạn, phải bảo dưỡng 6 tháng/lần.
- Tuân thủ Mẫu PC06: Các đơn vị khai thác than như TC6 phải xây dựng và duy trì Phương án chữa cháy theo Mẫu PC06 quy định trong Nghị định 105/2025/NĐ-CP, kèm chương trình tập huấn thường niên.
Contents
Quy trình xử lý sự cố cháy nổ khai trường than lộ thiên 2026
Quy trình khẩn cấp xử lý sự cố cháy nổ tại khai trường than lộ thiên được quy định rõ ràng trong các văn bản pháp luật mới nhất năm 2025-2026. Quy trình này gồm 6 bước liên hoàn, bắt đầu từ phát hiện sớm và kết thúc bằng điều tra, khắc phục hậu quả, theo quy trình ứng phó khẩn cấp trong tai nạn mỏ than lộ thiên 2026.
Mỗi bước đều có mục tiêu cụ thể nhằm kiểm soát đám cháy nhanh chóng, bảo vệ tính mạng và giảm thiểu thiệt hại về tài sản, máy móc. Tại các mỏ sâu như Than Cọc Sáu – TC6, việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình này là yếu tố sống còn do rủi ro chập điện và cháy máy móc thi công rất cao.
Bước 1-2: Phát hiện ngay và báo động khẩn cấp qua 114
Phát hiện sớm là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Nhân viên tại khai trường phải được đào tạo nhận biết các dấu hiệu báo động như khói, mùi cháy, hoặc nhiệt độ bất thường từ máy xúc, máy khoan, hoặc khu vực kho dầu.
Ngay khi phát hiện, báo động phải được thực hiện bằng mọi hình thức khả thi: chuông, còi, hoặc điện thoại nội bộ để thông báo cho toàn bộ khai trường và Ban chỉ huy PCCC tại chỗ. Mục tiêu là đảm bảo mọi người biết được sự cố trong vòng 60 giây.
Sau khi báo động nội bộ, báo cáo phải được gửi ngay cho lực lượng PCCC chuyên nghiệp. Theo quy định mới, số điện thoại khẩn cấp 114 là kênh báo cáo chính thức.
Tại Quảng Ninh, lực lượng PCCC Than Quảng Ninh sẽ tiếp nhận và điều động. Việc báo cáo chậm trễ là nguyên nhân phổ biến dẫn đến cháy lan rộng, theo báo cáo từ Công an tỉnh Ninh Bình năm 2026 về các biện pháp bảo đảm an toàn phòng cháy.
Bước 3-4: Ngắt điện, dừng máy và sơ tán an toàn
Ngay khi nhận được báo động, đội PCCC tại chỗ và giám sát mỏ phải lập tức thực hiện các hành động ngăn chặn. Đầu tiên, ngắt điện toàn bộ khu vực cháy bằng cách đóng công tắc mạch chính.
Đồng thời, yêu cầu dừng ngay tất cả hoạt động của máy xúc, máy khoan, và ô tô tải đang hoạt động gần đó. Mục đích là ngăn ngừa cháy lan từ hệ thống điện và tránh nổ do nhiên liệu, khí methane có mặt trong mỏ than lộ thiên.
Tiếp theo, sơ tán người lao động là ưu tiên hàng đầu. Hướng dẫn mọi người di chuyển theo các lối thoát nạn đã được quy định và đánh dấu rõ ràng. Tập trung tại điểm hội tụ an toàn đã xác định trước.
Đội PCCC tại chỗ phải tổ chức tìm kiếm cứu nạn, đảm bảo không ai bị bỏ lại. Việc diễn tập sơ tán thường xuyên là yêu cầu bắt buộc trong chương trình tập huấn PCCC hàng năm.
Bước 5-6: Chữa cháy tại chỗ và phối hợp lực lượng chuyên nghiệp
Trong giai đoạn đầu, đội PCCC tại chỗ sử dụng thiết bị chữa cháy cơ bản tại hiện trường để khoanh vùng và dập lửa. Các thiết bị này bao gồm bình chữa cháy bột hoặc khí, máy bơm nước lưu động, và công cụ thủ công như cát, xẻng. Ưu tiên bảo vệ các khu vực nhiên liệu, kho mìn, và kho dầu để ngăn cháy lan và nổ thêm.
Nếu đám cháy vượt quá khả năng kiểm soát của đội tại chỗ, phải gọi ngay lực lượng chuyên nghiệp qua số 114. Khi lực lượng PCCC tỉnh (như Than Quảng Ninh) đến, phối hợp chặt chẽ để dập lửa. Sau khi dập tắt, công an PCCC sẽ phối hợp điều tra nguyên nhân theo quy định mới trong Nghị định 105/2025/NĐ-CP.
Cuối cùng, kiểm tra an toàn toàn bộ máy móc, hệ thống điện trước khi cho hoạt động trở lại. Báo cáo sự cố và biên bản khắc phục phải được lưu trữ đầy đủ.
Thiết bị PCCC bắt buộc cho khai trường than năm 2026
Theo quy định về trang bị thiết bị PCCC cho cơ sở khai thác, các đơn vị phải duy trì một hệ thống thiết bị đầy đủ, phân loại theo chức năng, là một trong 7 biện pháp an toàn mỏ than lộ thiên.
Tất cả thiết bị phải trải qua bảo dưỡng, vệ sinh định kỳ ít nhất 6 tháng một lần để đảm bảo sẵn sàng hoạt động. Đối với khai trường lộ thiên sâu như mỏ than của TC6, yêu cầu càng nghiêm ngặt do nguy cơ cháy nổ từ máy móc và hệ thống điện cao.
Thiết bị chữa cháy lưu động: xe bồn tưới, máy bơm công suất lớn
Thiết bị chữa cháy lưu động là lực lượng chính để chống cháy lan rộng tại không gian mở của khai trường. Danh sách bắt buộc bao gồm:
- Xe chữa cháy (nếu có) và xe bồn tưới nước kết hợp chữa cháy: cung cấp nguồn nước lớn và phun xa.
- Máy bơm nước công suất lớn di động: có thể hút nước từ nguồn gần như hồ, sông, hoặc xe bồn. Công suất tối thiểu cho mỏ lộ thiên sâu là 1.200 m³/giờ để đối phó với đám cháy lớn.
- Ống nước, vòi phun dài để tiếp cận các điểm cháy xa.
Các phương tiện này phải được đặt ở vị trí dễ tiếp cận, có đường đi rộng rãi cho xe. Máy bơm cần được thử nghiệm định kỳ để đảm bảo công suất đạt yêu cầu.
Thiết bị tại chỗ và hệ thống phát hiện sự cố
Thiết bị tại chỗ là công cụ phòng thủ đầu tiên, đặt ngay tại các khu vực có nguy cơ cao. Danh sách chi tiết:
- Bình chữa cháy (bột/khí): đặt tại mỗi máy xúc, trạm điện, kho dầu, nhà điều khiển. Kiểm tra áp suất hàng tháng.
- Cát, xẻng, câu liêm, chăn chiên chữa cháy: công cụ thủ công để dập lửa, chặn cháy lan, hoặc đào rãnh ngăn cháy.
- Hệ thống truyền tin báo cháy: chuông, còi, loa phát thanh nội bộ, đặt nhiều điểm trên khai trường.
- Biển báo, biển cấm: chỉ dẫn lối thoát nạn, khu vực nguy hiểm, nơi cất giữ thiết bị PCCC.
- Hệ thống camera giám sát 24/7: quan trắc các khu vực máy móc, kho nhiên liệu, đường vận tải. Hệ thống này giúp phát hiện sớm và xác định vị trí cháy chính xác.
Mục tiêu là mọi khu vực có công cụ dập lửa cơ bản trong phạm vi tầm tay, và mọi nhân viên đều biết cách sử dụng.
Thiết bị cứu nạn và lịch bảo dưỡng định kỳ
Bên cạnh chữa cháy, thiết bị cứu nạn cũng bắt buộc, đặc biệt khi khai trường gần hồ nước hoặc khu vực ngập:
- Áo phao, phao cứu sinh: đặt tại các trạm gần hồ bể, khu vực thi công gần nước.
- Đèn pin, mặt nạ phòng độc: dùng trong tìm kiếm cứu nạn trong môi trường khói độc hoặc tối.
- Bộ sơ cứu y tế cơ bản.
Lịch bảo dưỡng, vệ sinh tất cả thiết bị phải được thực hiện ít nhất 6 tháng một lần. Ghi chép đầy đủ vào sổ theo dõi.
Sau mỗi lần sử dụng hoặc diễn tập, thiết bị phải được kiểm tra, bổ sung nước, bột, gas. Kiểm tra an toàn toàn bộ máy móc, hệ thống điện trước khi cho hoạt động lại sau sự cố là bước không thể bỏ qua.
Tập huấn và tuân thủ quy định PCCC mới 2026
Năm 2026, các quy định PCCC cho khai trường than được cập nhật thông qua Nghị định 105/2025/NĐ-CP. Nghị định này quy định lộ trình xử lý đối với cơ sở không bảo đảm PCCC, đồng thời yêu cầu tất cả đơn vị phải có Phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ theo Mẫu số PC06. Đối với Công ty CP Than Cọc Sáu (TC6), đây là yêu cầu bắt buộc cho mọi hoạt động khai thác lộ thiên.
Nghị định 105/2025/NĐ-CP và Phương án chữa cháy Mẫu PC06
Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết các yêu cầu PCCC cho cơ sở sản xuất, kinh doanh, trong đó có khai trường mỏ. Một trong những nội dung then chốt là yêu cầu xây dựng và duy trì Phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.
Phương án này phải được lập theo Mẫu PC06 do Bộ Công Thương quy định. Mẫu PC06 bao gồm các phần: thông tin cơ sở, đánh giá nguy cơ cháy nổ, hệ thống thiết bị PCCC, tổ chức lực lượng, quy trình ứng phó khẩn cấp, và kế hoạch tập huấn.
Tại TC6, phương án phải được phê duyệt bởi cơ quan chuyên môn (Công an PCCC tỉnh Quảng Ninh). Mọi thay đổi về quy mô, thiết bị, hoặc quy trình đều phải cập nhật vào phương án và báo cáo lại. Đây là nghĩa vụ pháp lý, vi phạm sẽ bị xử phạt theo lộ trình trong Nghị định.
Chương trình tập huấn khẩn cấp hàng năm cho người lao động
Chỉ có quy trình và thiết bị là chưa đủ. Người lao động phải được đào tạo sử dụng thiết bị và thực hiện quy trình một cách thuần thục.
Chương trình tập huấn khẩn cấp hàng năm là bắt buộc. Nội dung tập huấn bao gồm:
- Quy trình 6 bước xử lý sự cố cháy nổ.
- Sử dụng bình chữa cháy, máy bơm, công cụ thủ công.
- Hướng dẫn sơ tán, tìm kiếm cứu nạn.
- Báo cáo sự cố và phối hợp với lực lượng chuyên nghiệp.
Tần suất ít nhất 1 lần/năm, kết hợp với lực lượng Công an PCCC tỉnh. Ví dụ, Công an tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức tập huấn quy trình xác minh, giải quyết vụ cháy cho hơn 400 đồng chí là chỉ huy, cán bộ, chiến sĩ vào tháng 1 năm 2026.
Diễn tập thực tế tại khai trường, kết hợp với đào tạo an toàn lao động mỏ bằng VR, là bắt buộc, mô phỏng các kịch bản cháy ở máy xúc, kho dầu, hoặc chập điện trạm biến áp. Mục tiêu là đảm bảo 100% công nhân biết cách phản ứng khi sự cố xảy ra, không hoảng loạn.
Quy trình báo cáo và xác minh sau sự cố
Sau khi dập tắt đám cháy, quy trình không kết thúc. Các bước báo cáo và xác minh phải được thực hiện theo đúng quy định mới:
- Báo cáo ngay cho cơ quan chuyên môn (Công an PCCC) bằng văn bản và báo cáo tức thời qua điện thoại.
- Phối hợp điều tra nguyên nhân với lực lượng PCCC. Điều tra bao gồm kiểm tra hiện trường, phỏng vấn nhân chứng, kiểm tra hệ thống máy móc, điện.
- Lập biên bản khắc phục hậu quả, đánh giá thiệt hại về người và tài sản.
- Rà soát lại toàn bộ hệ thống an toàn, máy móc, thiết bị PCCC trước khi cho hoạt động trở lại.
Việc tuân thủ quy trình này không chỉ đảm bảo pháp luật mà còn giúp ngăn ngừa sự cố tái diễn. Các sự cố cháy nổ thường lặp lại nếu nguyên nhân không được xử lý triệt để, theo lộ trình xử lý cơ sở không bảo đảm PCCC được đưa ra từ tháng 5 năm 2025.
Kết luận
Nhiều sự cố cháy nổ tại khai trường than không phải do thiếu thiết bị mà do chậm báo động – thời gian vàng dưới 3 phút quyết định tới 70% thành công dập lửa. Việc in và treo bảng quy trình 6 bước tại mọi trạm máy, kèm số 114 và hướng dẫn sơ tán, là bước đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả.
Đồng thời, lãnh đạo TC6 và các đơn vị liên quan cần rà soát lại Phương án chữa cháy Mẫu PC06 trước ngày 30/06/2026 để đảm bảo đáp ứng Nghị định 105/2025/NĐ-CP với những thay đổi mới về an toàn lao động than, tránh vi phạm pháp luật và bảo vệ an toàn lao động. Bạn có thể tìm hiểu sâu hơn về các quy định an toàn lao động trong ngành than tại an toàn lao động than để xây dựng hệ thống phòng cháy toàn diện.
